लढाऊ पत्रकारितेचा बुलंद आवाज प्रा. रमेश आढाव

"पत्रकारिता ही केवळ उपजीविकेचे साधन नसून समाजसेवेचे प्रभावी माध्यम आहे." हा विचार आपल्या कार्यातून जपणारे सातारा जिल्यातील ज्येष्ठ पत्रकार, प्रा. रमेश आढाव सरांचा प्रथम स्मृतिदिन शनिवार दिनांक १८ जुलै २०२६ रोजी होत आहे. सरांचा स्मृतिदिन म्हणजे त्यांच्या संघर्षमय, तत्त्वनिष्ठ आणि समाजाभिमुख पत्रकारितेचे स्मरण करण्याचा दिवस आहे.

प्रा. रमेश आढाव यांनी आयुष्यभर सत्य, न्याय आणि जनहित यांना सर्वोच्च स्थान दिले. पत्रकारितेच्या माध्यमातून त्यांनी समाजातील अनेक प्रश्नांना वाचा फोडली. सामाजिक, शैक्षणिक, सांस्कृतिक आणि लोकहिताच्या विविध क्षेत्रांत त्यांनी उल्लेखनीय कार्य केले. त्यांच्या लेखणीत धार होती, पण त्याचबरोबर संवेदनशीलताही होती. त्यामुळे ते केवळ पत्रकार नव्हते, तर समाजाचे जागरूक मार्गदर्शक होते.

विशेष म्हणजे, पत्रकारांवर अन्याय झाला की सर्वप्रथम त्यांच्या पाठीशी ठामपणे उभे राहणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे प्रा. रमेश आढाव. नवोदित पत्रकारांना त्यांनी कायम प्रोत्साहन दिले, अडचणीच्या काळात आधार दिला आणि पत्रकारितेतील नैतिक मूल्ये जपण्याचा आग्रह धरला. म्हणूनच ते अनेकांसाठी मार्गदर्शक, गुरु आणि प्रेरणास्थान ठरले.

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचा "शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा" हा संदेश त्यांनी पत्रकारांना कृतीतून दिला. तर स्वामी विवेकानंदांचे "उठा, जागे व्हा आणि ध्येय प्राप्त होईपर्यंत थांबू नका" हे विचार त्यांच्या कार्यातून सतत प्रतिबिंबित होत राहिले.

संत तुकाराम महाराज म्हणतात, "सत्य असत्याशी मन केले ग्वाही." सत्याची बाजू घेणे, निर्भीडपणे प्रश्न विचारणे आणि समाजहितासाठी लेखणी चालवणे, हीच प्रा. रमेश आढाव यांच्या पत्रकारितेची खरी ओळख होती.

प्रा. रमेश आढाव हे माझ्यासाठी केवळ ज्येष्ठ पत्रकार नव्हते, तर ते माझ्या गुरुस्थानी होते. पत्रकारितेकडे पाहण्याची दृष्टी, सत्यासाठी निर्भीडपणे उभे राहण्याची हिंमत, अन्यायाविरुद्ध आवाज उठविण्याची जिद्द आणि पत्रकारितेतील नैतिक मूल्यांची जपणूक हे सर्व त्यांच्या सहवासातून शिकण्याचे भाग्य मला लाभले.

 ग्रामीण भागातील पत्रकारांचे आश्रयाचे स्थान म्हणजे प्राध्यापक रमेश आढाव सर यांचे कार्यालय. ग्रामीण भागातील पत्रकार यांच्यावर अन्याय झाल्यानंतर त्यांना न्याय देण्याचे काम सरांनी नेहमीच केली आहे. पत्रकार संघटनेला बळ देण्याचे काम त्यांनी शेवटच्या क्षणापर्यंत केले. 

 अंधश्रद्धे विरुद्ध मोठा लढा :

 गुणवरे तालुका फलटण हे प्राध्यापक रमेश आढाव सरांचे गावं. या गावातील जत्रेमध्ये अंधश्रद्धेतून गावातील मंदिराला धडका घेण्याचे अमानवीय काम महार ( बौद्ध ) समाजातील लोकांना करावे लागत होते. मात्र हे अमानवीय काम समाजावर मोठा अन्याय असल्याचे आढाव सरांच्या निदर्शनास आल्यानंतर त्यांनी तत्कालीन सातारा जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी यांच्या उपस्थितीत मोठया संघर्षात बंद करण्यास भाग पाडले. व एक इतिहास निर्माण केला. कदाचित हे महाराष्ट्रातील एकमेव उदाहरण असेल. 

 सामाजिक क्षेत्रामध्ये त्यांनी भरीव असे योगदान दिले आहे. 2009 साला मध्ये फलटण- कोरेगाव विधानसभा मतदारसंघ राखीव झाल्यानंतर त्यांना या मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करण्याची संधी राजकीय पक्षांकडून मिळेल अशी अपेक्षा केली गेली होती. मात्र नेतृत्व करण्याची प्रतिभा असून सुद्धा त्यांना राजकीय संधी पासून दूर लोटले गेले. यामध्ये त्यांच्या वर जातीय समीकरणातून अन्याय झाल्याची चर्चा आजही दबक्या आवाजात ऐकायला येते.

लिहण्यासारखे खूप आहे... मात्र तूर्तास.. इथेच थांबू...

एक म्हण आहे, "गुरूविना ज्ञान नाही आणि ज्ञानाविना दिशा नाही." माझ्या पत्रकारितेच्या प्रवासात प्रा. रमेश आढाव यांनी दिलेली दिशा, त्यांचे मार्गदर्शन आणि त्यांचे संस्कार हे माझ्यासाठी अमूल्य आहेत. त्यांचे ऋण कधीही फेडता येणार नाही.

आज ते आपल्यात नसले तरी त्यांचे विचार, त्यांची शिकवण आणि त्यांची निर्भीड पत्रकारिता कायम प्रेरणा देत राहील. त्यांच्या स्मृतींना उजाळा देताना मन भरून येते; मात्र त्यांनी दिलेली मूल्ये जपणे, हीच त्यांना खरी आदरांजली ठरेल.

आज त्यांच्या प्रथम स्मृतिदिनी त्यांचे कार्य, विचार आणि मूल्ये नव्या पिढीतील पत्रकारांसाठी दीपस्तंभ आहेत. त्यांच्या स्मृतीला खरी आदरांजली म्हणजे निर्भय, निःपक्षपाती आणि लोकहिताची पत्रकारिता जिवंत ठेवणे होय.

सातारा जिल्यातील ज्येष्ठ पत्रकार, अभ्यासू व्यक्तिमत्त्व आणि पत्रकारितेतील लढवय्ये योद्धा प्रा. रमेश आढाव यांच्या प्रथम स्मृतिदिनानिमित्त त्यांना विनम्र अभिवादन.

सचिन मोरे, संपादक धैर्य टाईम्स, फलटण